Nawigacja

DO ULUBIONE I STARTOWA

Zegar LCD

Organ Założycielski WSD


Organem tworzącym dla Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego im. J Brudzińskiego
jest samorząd województwa Kujawsko-Pomorskiego

Szpital posiada certyfikat ISO:9001

Logowanie

Nazwa użytkownika

Hasło



Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło

Aktualności WSD

Dr Clown


Szpital współpracuje z Fundacją Dr Clown

Oddział Laryngologii - Leczenie Niedosłuchu u Dzieci

Oddział Otolaryngologii WSD Leczenie Niedosłuchu u dzieci

Oddział Otolaryngologii WSD
Oddział Otolaryngologii
Logo
Leczenie Niedosłuchu u Dzieci


1. Co to jest niedosłuch ?

Niedosłuch jest to zaburzenie ze strony narządu słuchu polegające na nieprawidłowym przewodzeniu lub odbiorze dźwięków. Ubytek słuchu wyrażamy w decybelach i tak za lekki uważamy ubytek 20 – 40 dB, umiarkowany 40 – 70 dB, znaczny 70 – 90 dB, a głęboki (głuchota) powyżej 90 dB. Jest to bardzo ważny objaw ponieważ jego wystąpienie oznacza ograniczenie socjalne utrudniające komunikację u osób dorosłych , a u dzieci niedosłuch oznaczać może zahamowanie rozwoju intelektualnego, a w przypadkach małych dzieci zahamowanie rozwoju mowy. Dziecko które urodzi się głuche, lub z głębokim niedosłuchem i nie otrzyma pomocy będzie człowiekiem głuchoniemym.

Problem niedosłuchu jest w naszym kraju i na świecie bardzo duży , ponieważ u dzieci w różnym okresie życia obejmuje on 20-30 % populacji. 1 na tysiąc nowourodzonych dzieci jest głuche , a 3-4 dzieci na tysiąc cierpi na znacznego stopnia niedosłuch , który wymagać będzie leczenia.

2. Jakie są najczęstsze przyczyny niedosłuchu u maluchów? Czy jest to choroba dziedziczna? Jakie są jej pierwsze objawy? Jak można sprawdzić, czy moje dziecko dobrze słyszy?

Najczęstszą przyczyną niedosłuchów u dzieci jest długotrwałe zaleganie gęstego płynu w przestrzeniach ucha środkowego. Jest to konsekwencja częstych infekcji górnych dróg oddechowych i zaburzenia funkcji trąbki słuchowej. Rzadziej przyczyną jest perforacja błony bębenkowej i zapalne uszkodzenie ucha środkowego , tu najbardziej niebezpieczną formą zapalenie jest tzw. perlak. Jest to choroba która doprowadzić może do całkowitego zniszczenia ucha i poważnych powikłań zagrażających zdrowiu i życiu pacjenta. Opisane tu choroby powodują zaburzenia przewodzenia i jest to tzw. niedosłuch przewodzeniowy. Kolejna grupa chorób wywołuje zaburzenie odbioru dźwięków w uchu wewnętrznym i ośrodkowym układzie nerwowym. Tu przyczyną mogą być wady genetyczne , wrodzone lub nabyte uszkodzenia ucha spowodowane przyjmowaniem szkodliwych leków przez matkę lub dziecko , przebyciem infekcji wirusowych czy niedotlenieniem dziecka w czasie porodu. W grupie dzieci starszych coraz częściej mówi się o uszkodzeniu ucha przez tzw uraz akustyczny, a więc np: nadmiernie głośne słuchanie muzyki. Szczególnie niebiezpieczne są stany w których dzieci słuchają głośnej muzyki przez wiele godzin bez żadnych przerw. Komórki słuchowe nie mają wówczas szansy na regenerację i dochodzić może do ich trwałego uszkodzenia.

Jeśli chodzi o pierwsze obserwowane objawy niedosłuchu to wymaga to omówienia w różnych grupach wiekowych. W zależności od czasu kiedy niedosłuch wystąpił rozróżniamy trzy okresy:
prelingwalny – powstały przed opanowaniem języka (do ok. 3 roku życia)
perylingwalny – powstały w czasie gdy dziecko zna już podstawy języka, ale nie opanowało jeszcze systemu gramatycznego (ok. 3-5 roku życia)
postlingwalny – powstały po opanowaniu przez dziecko języka (ok. 5-7 roku życia i później)

Poczynając od maluchów, pierwszym objawem zaobserwowanym przez matkę powinno być brak reakcji na dźwięki. Jjeśli kilkumiesięczne dziecko nie odwraca główki w kierunku dźwięku to bardzo niepokojący objaw. Reakcja ta , tzw. lokalizacja dźwięku u 6-miesięcznego dziecka powinna być już bardzo wyraźna. Małe dzieci dobrze słyszące wydają w czasie zabawy dźwięki tzw. głużenie. Dzieci głuche pozostają ciche. W późniejszym okresie obserwujemy opóźniony rozwój mowy. Dziecko półtoraroczne mówi już sporo wyrazów , dwuletnie zaczyna budować pierwsze zdania. Dziecko głuche od urodzenia nie zacznie bez pomocy nigdy mówić.
Jeśli głęboki niedosłuch , czy głuchota pojawi się w okresie perylingwalnym , dziecko które poprawnie się rozwijało zaczyna mówić coraz mniej, mówi coraz bardziej niewyraźnie, przekręca wyrazy. Jeśli niedosłuch jest mniejszego stopnia często pierwszym objawem jest znaczne podgłaśnianie telewizji podczas oglądania bajek. Często na słabszą reakcję zwracają uwagę opiekunki z przedszkola.
W okresie postlingwalnym tzn u dzieci starszych i dorosłych często z innych objawów poza opisanymi towarzyszącymi wystąpieniu niedosłuchu obserwuje się często szumy uszne i czasem również zawroty głowy. Są to niepokojące objawy wymagające zawsze sprawdzenie stanu słuchu.
Rodzice chcący sprawdzić czy dziecko starsze słyszy zastosować mogą badanie szeptem z określonej strony. Rozpoznawanie szeptu z 5-6m jest potwierdzeniem dobrego słuchu. U małych dzieci pukamy, wydajemy szelest , odwrócenie główki w kierunku dźwięku powinno nas uspokoić . Są to jednak próby orientacyjne, każda wątpliwość powinna być potwierdzona u specjalisty. Nie zawsze stracony czas można nadrobić.

3. Do kogo w pierwszej kolejności mają zgłosić się rodzice, jeśli zaczną podejrzewać tę chorobę u swojego dziecka.

Rodzice powinni zgłosić się do lekarza pediatry i podzielić się z nim swoimi wątpliwościami. Pediatra skieruje dziecko do otolaryngologa. Laryngolodzy zajmujący się problemami niedosłuchu u dzieci posiadają wiele możliwości precyzyjnego zbadania słuchu dziecku nawet tuż po urodzeniu. U noworodków i niemowląt stosujemy metody elektrofizjologiczne nie wymagające współpracy ze strony dziecka. Pierwszym badaniem przesiewowym jest tzw: otoemisja akustyczna za pomocą której oceniamy funkcje ucha wewnętrznego. Dzieci które prawidłowo przejdą test zwykle nie wymagają dalszej diagnostyki. Jeśli otoemisja wypadnie nieprawidłowo wykonujemy badanie potencjałów słuchowych z pnia mózgu tzw BERA. To znacznie dokładniejsze badanie wymaga nieco więcej czasu i u bardziej ruchliwych pacjentów stosować musimy czasem znieczulenie ogólne. Badanie to pozwala precyzyjnie ocenić stopień niedosłuchu. U dzieci powyżej 6 miesiąca życia stosujemy dodatkowo badania oparte na reakcji dziecka na dzwięk tzw badania behawioralne. U 4-latka można zwykle wykonać już większość badań audiometrycznych stosowanych u dorosłych.
To oczywiście wielki skrót i istnieje jeszcze cała gama różnych technik badań słuchu. Powiedzieć należy iż diagnostyka słuchu u dziecka nie jest łatwa i wymaga często stosowania wielu technik i ich częstego powtarzania by mieć pewność z jakiego rodzaju uszkodzeniem mamy do czynienia.

4. Do czego może doprowadzić nieleczona choroba?

Niedostarczenie dziecku głuchemu czy niedosłyszącemu kontaktu ze światem dźwięku w odpowiednim wieku doprowadzić może w najgorszej formie do zupełnego braku rozwoju mowy, mamy wówczas osobę głuchoniemą, która może porozumiewać się tylko językiem migowym.
Niezwykle ważny jest czas leczenia. Jeśli rozpoznamy chorobę wcześnie we wspomnianym okresie prelingwalnym i zaopatrzymy dziecko w aparat lub implant słuchowy pozwoli to na prawidłowy rozwój mowy, jeśli zrobimy to w okresie perylingwalnym , mowa będzie już prawdopodobnie niewyraźna, jeśli zareagujemy dopiero w wieku 6,7 lat dziecko nigdy nie nauczy się dobrze mówić. Tak więc straconego czasu nie można odrobić. Z jedną zasadą zgadzają się wszyscy im wcześniej zdiagnozowany niedosłuch i rozpoczęte leczenie tym lepsza rehabilitacja i rozwój dziecka.

Poza wzmocnieniem dźwięku brak leczenia w przypadkach przewlekłych czy nawracających stanów zapalnych ucha doprowadzać może do rozwoju bardziej agresywnych form zapalenia np. w postaci perlaka. Grozi to całkowitym zniszczeniem ucha środkowego.

5. Jakie są możliwości leczenia ? Czy są one bardzo skomplikowane i czy NFZ refunduje wszystkie te metody? Czy te metody mają jakieś skutki uboczne, czy są ryzykowne?

W przypadkach najczęstszej przyczyny niedosłuchu jaką jest zalegania płynu w jamie bębenkowej gdy nie pomagają leki , leczenie jest stosunkowo proste i obejmuje usunięcie płynu z ucha , założenie drenu wentylacyjnego i usunięcie migdałka gardłowego , który powoduje zaburzenie funkcji trąbki słuchowej.

Leczenie to przywraca szybko słuch i jest zwykle bardzo skuteczne. Bardziej skomplikowane jest leczenie pozostałych form przewlekłego zapalenie ucha gdy mamy do czynienia z uszkodzeniem ucha środkowego. Tu leczenia jest zawsze chirurgiczne i polega ono na usunięciu zmian zapalnych z przestrzeni ucha i rekonstrukcji błony bębenkowej i kosteczek słuchowych celem poprawy słuchu. Chirurgiczne leczenie w tych przypadkach nie tylko leczy i poprawia słuch ale również zabezpiecza przed dalszym rozwojem choroby co jest szczególnie ważne u dzieci. W wyspecjalizowanych ośrodkach udaje się to w 80-90% przypadkach. Pacjenci z niedosłuchem odbiorczym, lub u których nie udało się chirurgicznie poprawić słuchu wymagają wzmocnienia dźwięku za pomocą aparatów lub implantów słuchowych.
Aparat słuchowy to elektroniczne urządzenie wzmacniające słuch znajdujące się w przewodzie słuchowym. Implant słuchowy to urządzenie które posiada część wszczepialną w ciele człowieka.
Zwykle zanim rozważamy implanty podejmujemy próbę z aparatami słuchowym i gdy te okazują się niewystarczające rozważamy implanty. Rozróżniamy podstawowe dwa rodzaje implantów słuchowych : implanty zakotwiczone oraz implanty ślimakowe.
Implanty zakotwiczone w kość , tzw. implanty baha. Elementem który przekazuje dźwięk rozchodzący się do ślimaka poprzez kość jest tytanowy implant na który mocuje się procesor dźwięku. Tytanowy implant umocowuje się w kości skroniowej.

Implant Baha     Implant Baha
Budowa implantu Baha     Budowa implantu Baha

Czasem implanty mocuje się na na kosteczkach słuchowych. Wówczas implanty te nazywamy implantami ucha środkowego.
Implanty ślimakowe – za pomocą elektod wprowadzonych do ślimaka elektrycznie stymulowane są zakończenia nerwu słuchowego. Pozwala to na wywołania poczucia dźwięku osobom zupełnie głuchym. Słuch tez różni się od słuchu naturalnego , poprzez intensywną rehabilitację można uzyskać jednak doskonałe wyniki i bardzo dobre wykształcenie mowy u dzieci.

Implant ślimakowy     Implant ślimakowy

Założenie aparatu czy implantu to dopiero początek żmudnej drogi leczenia , dalej najważniejsza jest często wieloletnia rehabilitacja prowadzona pod okiem doświadczonych logopedów , psychologów i pedagogów. Takim ośrodkiem jest Specjalistyczny Ośrodek Diagnozy i Rehabilitacji Wad Słuchu w Bydgoszczy. Bez odpowiedniej rehabilitacji i doświadczonych specjalistów uzyskanie dobrych wyników jest niemożliwe . Musimy więc sobie pomagać i się uzupełniać w trzech płaszczyznach – diagnostyka, chirurgia, rehabilitacja.

6. W jakim wieku należy podjąć leczenie niedosłuchu, aby było ono skuteczne?

Im wcześniej zdiagnozujemy niedosłuch czy głuchotę i rozpoczniemy leczenie tym lepsze efekty. Dzięki Powszechnemu Programowi Wczesnego Wykrywania Wad Słuchu u Noworodków i Wcześniaków który funkcjonuje od 2000 r., w Polsce wykrywamy wady słuchu bardzo wcześnie. Staramy się zaopatrywać w aparaty dzieci głuche przed ukończeniem 6 miesiąca życia, a jeśli to nie daje odpowiednich efektów leczenia rozważamy implanty słuchowe. Implanty ślimakowe można stosować od 12 miesiaca życia , a w wybranych przypadkach już od 6 mż. Im wcześniej wdrożymy leczenie i rehabilitację tym lepiej dziecko będzie mówiło i tym większa szansa iż będzie mogło chodzić do szkoły dla dzieci słyszących.

7. Gdzie mogą się leczyć dzieci z naszego województwa?

Dzieci z naszego województwa powinny zgłosić się do >Poradni Laryngologicznej Wojewódzkiego Szpitala Dziecięcego , lub do Poradni Audiologicznej Specjalistycznego Ośrodka Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci z Wadą Słuchu. Ośrodki nasze ściśle z sobą współpracują , w przypadkach trudnych diagnostycznie dzieci przyjmowane są na oddział otolaryngologii gdzie przechodzą szereg badań i konsultacji obejmujących badania laryngologiczne i jeśli to konieczne neurologiczne, okulistyczne, psychologiczne itp. Posiadamy bardzo dobrze wyposażone pracownie diagnostyczne i możliwości badania dzieci również w znieczuleniu ogólnym, gdy stwierdzamy iż brak współpracy i duży stres dziecka uniemożliwiają wykonanie wiarygodnego badania. W naszych ośrodkach możemy dzisiaj zaproponować dzieciom każde najnowocześniejsze techniki leczenia włączając w to implanty słuchowe Baha oraz ślimakowe , a Narodowy Fundusz Zdrowia pozwala na bezpłatne leczenie każdego typu niedosłuchu do głuchoty włącznie i możemy bezpiecznie stwierdzić iż pomóc w różnej formie można dziś każdemu dziecku, a niezwykły rozwój medycyny pozwala na prawidłowy rozwój mowy nawet u odpowiednio wcześnie zdiagnozowanych dzieci które rodzą się głuche.

Opracował dr med. Józef Mierzwiński




Wygenerowano w sekund: 0.01
3,905,078 Unikalnych wizyt